آلارمهای کنترل فانوک، طبقه بندی انواع ارورها + توضیحات مهم
کمپانی فانوک یکی از معتبرترین تولیدکنندگان سیستمهای کنترلی برای ماشینآلات CNC است. اگر به سایت این کمپانی سری بزنید، میتوانید برای شناخت بهتر عملکرد و نحوه نگهداری اجزای مختلف کنترل، همچنین بررسی آلارمهای کنترل فانوک به انواع کاتالوگها و مستندات تخصصی آن دسترسی پیدا کنید. از جمله:
- کاتالوگ نحوه برنامهنویسی (CNC Programming Manuals)
- کاتالوگ راهبری ماشین CNC (اپراتوری) (Operating Manuals)
- کاتالوگ مربوط به نگهداری و تعمیرات دستگاه (Maintenance Manuals)
در ادامه بیشتر راجع به اینکه آلارم های کنترل فانوک در کاتالوگ چند نوع هستند؟ و راهنمای رفع این آلارم ها می پردازیم.
محتوای جدول
معرفی انواع آلارمهای کنترل فانوک در کاتالوگ
معمولاً در انتهای فهرست کاتالوگ بخش هایی با نام کدهای خطا (Error Codes)، آلارم ها (Alarms) و یا ضمیمه (Appendix) وجود دارد. در این بخش می توان به لیستی از انواع آلارمهای کنترل فانوک دست پیدا کرد. این آلارم ها بسته به محل و منبع خطا، بصورت زیر دسته بندی شده اند:
- لیست کدهای آلارم CNC: LIST OF ALARM CODES (CNC)
- لیست آلارمهای مربوط به (PMC): Overtravel ، Servo Alarm
- لیست آلارمهای اسپیندل: ALARM LIST (SERIAL SPINDLE)
- کدهای خطای مربوط به اسپیندل: ERROR CODES (SERIAL SPINDLE)
حال به توضیح هر یک از انواع آلارمهای کنترل فانوک و علت ایجاد آن می پردازیم:
1- لیست کدهای آلارم CNC یا (LIST OF ALARM CODES CNC)
این بخش مربوط به خطاهایی است که مستقیماً از کنترلر CNC صادر میشوند و به منطق داخلی کنترل مربوط هستند. این آلارمها شامل موارد زیر میباشند:
- خطاهای برنامهنویسی (Program , P/S Alarms)
- خطاهای محورها Overtravel، Servo Alarm
- خطاهای پارامترها و تنظیمات سیستم
- خطاهای Reference و Zero Return
- خطاهای حافظه، باتری و I/O
- تداخل یا ناسازگاری دستورات G و M
این مقاله بخشی از مباحث مرتبط با نگهداری و تعمیرات ماشین CNC می باشد.
برای یادگیری اقساطی صفر تا صد ماشینکاری تراش و فرز CNC تماس بگیرید.
خطاهای برنامهنویسی و آلارم های Program errors /Alarms on program and operation:
آلارمهای مربوط به برنامه و خطاهای حین اجرای عملیات یا آلارمهای P/S یا ( Program / Sequence ) که در کنترل فانوک با شماره های خاصی مانند: P/S 010 یا P/S 074 نمایش داده می شود، از این دست هستند. که به تعریف هر کدام می پردازیم:
آلارم مربوط به برنامه نویسی (Program errors):
منظور از آلارم مربوط به برنامه نویسی (Program errors) یعنی خطاهایی که داخل خود برنامه G-code وجود دارد که این خطاها به دلایل زیر ایجاد می شوند:
- نوشتن دستور اشتباه:
دستور از نظر فرمت و ساختار نوشتن صحیح می باشد اما برای دستگاه خاص یا مود مشخص تعریف نشده و استفاده از آن هم مجاز نیست.
- ترتیب غلط کدها:
برنامه علیرغم اینکه به درستی نوشته شده و دستورات برای دستگاه و کنترل هم تعریف شده و مجاز می باشند اما عدم رعایت ترتیب در نوشتن آنها سبب بروز این آلارم شده است. مانند: استفاده از دو کد حرکتی در یک خط از برنامه. G00 G01 X50
- استفاده از G-CODE یا M-CODE نامعتبر:
وقتی کد نوشته شده از نظر ساختار و فرمت صحیح نوشته شده باشد اما برای کنترل یا دستگاه مدنظر ما تعریف نشده یا فعال نباشد، این خطا نمایان می شود. مانند استفاده از کد G76 بر روی دستگاه فرز یا کد G117 که چنین دستوری وجود ندارد.
- سینتکس اشتباه:
دستور G-CODE یا M-CODE مورد نظر از نظر فرمت و یا ترتیب بصورت استاندارد و صحیح نوشته نشده بنابراین کنترل قادر به خواندن آن نیست. بطور مثال: X100 G01.
آلارم های حین اجرای عملیات (Alarms on program and operation) یا P/S:
منظور از خطاهای حین اجرای عملیات (Alarms on program and operation) یا همان آلارم های P/S یعنی آلارمهایی که یا موقع اجرای برنامه و حین کار دستگاه، بهخاطر برنامه یا دستور اجرایی ایجاد میشوند. آلارمهای P/S از دستهی Program/Sequence هستند (جایی که کد درست است اما در اینجا و این شرایط نباید اجرا شود!)
نکته مهم:
تمام آلارمهای فوق بهدلیل مشکلات مکانیکی یا الکتریکی ایجاد نمیشوند بلکه معمولاً بخاطر وضعیت ماشین، منطق برنامه، تداخل با دستورات دیگر و یا نبود شرایط لازم برای اجرا برنامه، به وجود می آیند. بطور مثال استفاده همزمان از G41 و G42 در یک بلوک کد.
2- آلارمهای کنترل قابل برنامه ریزی ماشین PMC یا (Programmable Machine Control)
دسته دیگری از آلارمهای کنترل فانوک، “آلارمهای کنترل قابل برنامه نویسی ماشین” هستند. این آلارم ها توسط سازنده ماشین ها تعریف می شوند و مربوط به بخش کنترل منطقی ماشین هستند و از آلارم های مربوط به برنامه و یا آلارم های CNC متفاوت هستند؛ در واقع PMC همانند یک PLC عمل میکند و ارتباط بین دکمهها، سنسورها، رلهها، شیرهای هیدرولیک/پنوماتیک و اینترلاکهای ایمنی و عملکردها را مدیریت میکند.
شکل نمایش آلارم های PMC بر خلاف آلارم های CNC که بصورت کدهای عددی نمایان می شود، بصورت یک پیام متنی می باشد. مانند:
ER01 PROGRAM DATA ERROR: Alarm number
در صورتی که هر یک از موارد زیر عملکرد درستی نداشته باشند، آلارم PMC در کنترل ظاهر خواهد شد:
- روشن/خاموش شدن پمپها
- قفل بودن دربها
- رسیدن فشار روغن و هوا
- وضعیت هیدرولیک
- آماده بودن اسپیندل و سرو ها
- توالی درست راهاندازی ماشین
کدهای آلارم ایمنی (Interlock):
جزو خطاهای بسیار رایج بوده و تا زمانی که برطرف نشوند، ماشین اجازه شروع به کار نخواهد داشت. مانند:
- باز بودن درب
- فعال بودن کلید E-STOP
- بسته نبودن محافظها
آلارمهای بخش هیدرولیک و پنوماتیک:
این خطاها معمولاً بعد از روشن کردن ماشین ظاهر میشوند:
- فشار هیدرولیک نرسیده است
- فشار هوا کم است
- پمپ هیدرولیک روشن نشده است
هشدارهای روانکاری:
هرگونه بی توجهی نسبت به آلارم های روانکاری سبب خرابی ریل ها و بال اسکرو شده و خسارات سنگینی را برجا خواهند گذاشت. بنابراین جزو مهمترین آلارم های دستگاه CNC هستند. مانند:
- آلارم پمپ روغن
- تایمر روغنکاری
- سطح روغن کم
آلارمهای توالی راهاندازی:
این نوع خطا بیشتر از نوع منطقی بوده و جزو خرابی های مکانیکی نیست. در صورتی که برای شروع کار ماشین، بعضی شرطها به ترتیب درست برقرار نشده باشند، نمایان می شود. مانند:
- عدم آمادگی اسپیندل
- محور هنوز Reference نشده
- شرط شروع سیکل برقرار نیست
آلارمهای I/O (ورودی/خروجی):
تحلیل این خطاها بصورت دقیق تنها با متن آلارم امکان پذیر نبوده زیرا خطا بر اساس یک منطق شرطی ساخته شده بنابراین نیازمند بررسی Ladder Diagram هستند. چند نمونه از آلارم های I/O:
- سنسور پاسخ نمیدهد
- خروجی فعال شده ولی فیدبکی نیامده
- رله یا کنتاکتور عمل نکرده
نکته: بطور معمول Ladder Diagram نقشه منطقی PMC است و مشخص می نماید که:
- کدام سنسور (X)
- با چه شرطی
- چه رلهای (R)
- چه تایمری (T)
باعث فعال شدن آلارم F یا A شده است.
3- لیست آلارمهای اسپیندل سریال یا ALARM LIST (SERIAL SPINDLE)
این نوع از آلارمهای کنترل فانوک از درایو اسپیندل ناشی شده و از طریق ارتباط سریال به CNC گزارش میگردند و روی CNC با روشن شدن یک LED نمایش داده میشوند:
- LED قرمز: شماره آلارم دو رقمی را نشان میدهد.
- LED زرد: شماره خطا مربوط به مشکل توالی عملکرد است (مثلاً وقتی دستور چرخش وارد میشود در حالی که Emergency Stop آزاد نشده است).
- n: شماره محوری است که آلارم روی آن رخ داده است. بطور مثال: n=1 یعنی محور اول
چند نمونه از این خطاها:
- Overload اسپیندل
- Overheat موتور اسپیندل
- خطای انکودر اسپیندل
- خطای ارتباط اسپیندل با CNC
- خطای شتابگیری یا ترمز
نکته: اگر اسپیندل روشن نمیشود یا حین کار متوقف میشود، بطور معمول این آلارمها منشاء مشکل خواهند بود.
4- کدهای خطای اسپیندل یا (Serial Spindle – سطح فنیتر)
مهم ترین و فنی ترین آلارم های کنترل فانوک در این دسته جای میگیرند. معمولاً این کدها توسط اپراتورها کمتر استفاده میشوند، با این حال برای سرویس ماشین CNC حیاتی هستند. توجه نمائید که معنای نمایشهای SPM بستگی به LED روشن دارد:
اگر LED زرد روشن باشد، یک کد خطای دو رقمی نمایش داده میشود. این کد معمولاً به صورت عدد یا کد هگز بوده و روی صفحه CNC نشان داده نمیشود. روشن بودن LED قرمز نیز شماره آلارم ایجاد شده در محور دوار سریالی را نشان میدهد.
توجه کنید که این کدهای عددی و هگز بیشتر برای ارزیابی های تخصصی توسط سرویس کار حرفه ای به کار میروند. مثل:
- عیبیابی برد اسپیندل
- تست درایو
- تعمیرات الکترونیکی
نتیجه گیری:
همانطور که در مقاله اشاره شد انواع مختلفی از آلارمهای کنترل فانوک وجود دارد که برای تشخیص و برطرف کردن آن باید به تمام علائم و دفترچه راهنمای کنترل توجه نمائید. البته بعضی از آلارم های فانوک توسط اپراتور و یا افراد غیرمتخصص قابل تشخیص نبوده و می بایست توسط کارشناس متخصص در این زمینه و از طریق ابزارهای سنجش و تست، ارزیابی دقیق گردد.
در ایران متخصصین بسیاری در زمینه عیب یابی و تعمیرات انواع کنترل های CNC فعالیت دارند. از جمله می توان به شرکت مدار پرداز و مهندس برگ نژاد که بصورت تخصصی تعمیرات کنترل های فانوک را انجام میدهند و همچنین مهندس شریفی که متخصص تعمیرات دستگاههایی با کنترل هایدن هاین میباشد، اشاره نمود.
شما هم اگر تجربه یا سوالی در زمینه بروز خطا در کنترلهای دستگاه CNC دارید، سوال خود را در کامنت های همین مقاله بیان کنید.
سوالات متداول
1- چرا یک آلارم روی دو دستگاه با کنترل fanuc مشابه، رفتاری متفاوت دارد؟
باید اشاره کرد که فانوک فقط کنترل را می سازد و سازنده ماشین CNC نیست. سازنده ماشین خود منطق PMC را طراحی نموده و ورودی ها و Interlock ها را تغییر میدهد و حتی واکنش دستگاه به آلارم را شخصی سازی میکند. بنابراین ممکن است یک آلارم روی یک دستگاه فقط هشدار ایجاد نماید اما روی دستگاه دیگری مانع حرکت گردد.
2- چرا بعضی آلارم های کنترل fanuk با ریست پاک نمی شوند و مانع استارت و راه اندازی دستگاه می گردند؟
آلارم های نرم افزاری مهم که با ریست کردن رفع نمی شوند، معمولا به یکی از این 3 دسته مربوط هستند:
دسته 1- آلارم های PMC یا Interlock مانند: باز بودن درب، فشار ناکافی هوا و یا عدم آمادگی هیدرولیک.
دسته 2- آلارم های توالی راه اندازی
دسته 3- ارورهای مربوط به سروو یا اسپیندل که نیاز به تائید شرایط ایمن دارند.
3- آلارم های کنترل fanuk را اپراتور میتواند بدون نیاز به متخصص رفع نماید؟
پاسخ بله است، اما نه همه آلارمها. آلارم های برنامه نویسی و اپراتوری مثل ترتیب اشتباه در کدهای برنامه، استفاده از MCODE/GCODE نامعتبر و خطای سینتکس معمولا توسط اپراتور قابل رفع می باشد اما کلیه آلارم های PMC، سروو و اسپیندل به دلیل اینکه نیاز به بررسی سخت افزار و منطق ماشین CNC دارند حتما نیازمند بررسی توسط متخصص هستند.
4- از کجا مطمئن شویم یک آلارم مربوط به اشکال در برنامه نویسی است یا اشکال در سخت افزار؟
اگر آلارم حین اجرای برنامه (Cycle Start) ظاهر شود، احتمالا از نوع خطاهای مربوط به برنامه نویسی یا اشکال در ترتیب دستورات است. اما اگر آلارم حتی در حالت Manual یا Power ON نمایان شود، تقریبا به طور قطع از نوع سخت افزاری بوده و نیاز به منوال و بررسی I/O دارد.
دیدگاهتان را بنویسید